حشره کش زیستی بی تی زیست فناور سبز 200 گرمی

حشره‌کش زیستی Bt (باسیلوس تورینجنسیس) چیست؟

باسیلوس تورینجنسیس (Bacillus thuringiensis) که به اختصار Bt شناخته می‌شود، یک باکتری گرم‌مثبت، اسپورزا و ساکن طبیعی خاک است که به دلیل تولید پروتئین‌های حشره‌کش، یکی از مهم‌ترین عوامل کنترل بیولوژیک آفات در کشاورزی محسوب می‌شود. این باکتری بیش از ۶۰ سال است که در تولید آفت‌کش‌های زیستی مورد استفاده قرار می‌گیرد و نقش مهمی در کاهش مصرف سموم شیمیایی و توسعه کشاورزی پایدار دارد.

مکانیسم اثر باسیلوس تورینجنسیس

در هنگام تشکیل اسپور، باکتری Bt کریستال‌هایی از پروتئین‌های حشره‌کش (Cry و در برخی سویه‌ها Cyt) تولید می‌کند. هنگامی که لارو حشرات حساس از برگ یا اندام‌های گیاهی تیمار شده تغذیه می‌کند، این کریستال‌ها وارد دستگاه گوارش آن می‌شوند.

در روده قلیایی لارو، پروتئین‌های کریستالی فعال شده و به گیرنده‌های اختصاصی سلول‌های دیواره روده متصل می‌شوند. سپس با ایجاد منافذ در غشای سلولی، باعث تخریب سلول‌های روده، توقف تغذیه، فلج دستگاه گوارش و در نهایت مرگ لارو طی چند ساعت تا چند روز می‌شوند. این ویژگی موجب شده است که Bt تنها روی حشرات حساس اثر داشته باشد و برای بسیاری از موجودات غیرهدف بی‌خطر باشد. 

مهم‌ترین سویه‌های Bt و آفات هدف

گونه‌های مختلف باسیلوس تورینجنسیس هر کدام طیف مشخصی از آفات را کنترل می‌کنند:

•  مؤثر بر لارو پروانه‌ها و شب‌پره‌ها مانند کرم برگ‌خوار، کرم غوزه پنبه، کرم کلم و کرم سیب
•  مناسب برای برخی گونه‌های مقاوم شب‌پره‌ها.
• اختصاصی برای لارو پشه‌ها، پشه‌های خاکی و مگس‌های سیاه.
• مؤثر بر برخی سوسک‌ها مانند سوسک کلرادو سیب زمینی
• موثر بر لارو کرم گلوگاه انار

مزایای استفاده از حشره‌کش Bt

• منشأ طبیعی و سازگار با محیط‌زیست
• اختصاصی بودن اثر روی گروه مشخصی از آفات
• سمیت بسیار پایین برای انسان، دام و پرندگان در صورت مصرف طبق دستورالعمل
• حفظ بسیاری از حشرات مفید مانند زنبورهای گرده‌افشان و دشمنان طبیعی آفات
• مناسب برای برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات (IPM)
• قابلیت استفاده در بسیاری از سیستم‌های کشاورزی ارگانیک بر اساس قوانین و گواهی‌های مربوطه. (⁠epa.gov)

محدودیت‌های حشره‌کش Bt

با وجود مزایای فراوان، Bt محدودیت‌هایی نیز دارد:

• فقط باید توسط لارو حشرات خورده شود و روی حشرات بالغ معمولاً اثربخشی ندارد.
• پس از تابش شدید نور خورشید، اشعه فرابنفش می‌تواند پروتئین‌های فعال آن را تجزیه کند و ماندگاری را کاهش دهد.
• بهترین نتیجه زمانی حاصل می‌شود که آفات در مراحل اولیه لاروی باشند.
• در صورت مصرف مکرر و بدون مدیریت، احتمال بروز مقاومت در برخی جمعیت‌های آفات وجود دارد؛ بنابراین رعایت مدیریت مقاومت ضروری است. 

بهترین زمان مصرف

بالاترین کارایی Bt زمانی حاصل می‌شود که:

• آلودگی در مراحل ابتدایی مشاهده شود.
• بیشتر جمعیت آفت در سنین اولیه لاروی باشد.
• محلول‌پاشی در ساعات عصر یا اوایل صبح انجام شود تا تخریب توسط نور خورشید کاهش یابد.
• پوشش کامل اندام‌های گیاه، به‌ویژه برگ‌ها، انجام شود تا لاروها هنگام تغذیه سم را دریافت کنند. 

ایمنی و اثرات زیست‌محیطی

تحقیقات گسترده نشان داده‌اند که فرآورده‌های Bt در صورت استفاده مطابق دستورالعمل، خطر بسیار کمی برای انسان، پستانداران، پرندگان و اغلب آبزیان دارند. علت این موضوع آن است که فعال شدن پروتئین‌های Bt نیازمند شرایط ویژه دستگاه گوارش و گیرنده‌های اختصاصی موجود در برخی لاروهای حشرات است؛ شرایطی که در بدن انسان و سایر مهره‌داران وجود ندارد. با این حال، همانند سایر آفت‌کش‌ها، رعایت دستورالعمل مصرف، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی و جلوگیری از کاربرد بی‌رویه توصیه می‌شود. 

نقش Bt در کشاورزی پایدار

باسیلوس تورینجنسیس یکی از موفق‌ترین عوامل کنترل بیولوژیک در جهان به شمار می‌رود و بخش مهمی از برنامه‌های مدیریت تلفیقی آفات را تشکیل می‌دهد. استفاده صحیح از این باکتری می‌تواند مصرف حشره‌کش‌های شیمیایی را کاهش داده، سلامت محیط‌زیست را حفظ کند و به تولید محصولات سالم‌تر و پایدارتر کمک نماید.